|
ماده سي و هفتم
آزادى و محرميت مراسلات و مخابرات اشخاص چه به صورت مکتوبباشد و چه به وسيله تلفن ، تلگراف و وسايل ديگر، از تعرض مصون
است .
دولت حق تفتيش مراسلات و مخابرات اشخاص را ندارد، مگر
مطابق به احکام قانون .
ماده سي و هشتم
مسکن شخص از تعرض مصون است .
هيچ شخص ، به شمول دولت ، نمي تواند بدون اجازه ساکن يا قرار محکمه
باصلاحيت و به غير از حالات و طرزى که در قانون تصريح شده است ، به مسکن شخص داخل شود يا آن را تفتيش نمايد.
در مورد جرم مشهود، مامور مسئول مي تواند بدون اجازه
قبلي محکمه ، به مسکن شخص داخل شود
يا آن را تفتيش کند. مامور مذکور مکلف است بعد از داخلشدن يا اجراى تفتيش ، در خلال مدتي که قانون تعيين مي کند قرار محکمه راحاصل
نمايد.
ماده سي و نهم
هر افغان حق دارد به هر نقطه کشور سفر نمايد و مسکن
اختيار کند،
مگردر مناطقي که قانون ممنوع قرار داده است .
هر افغان حق دارد مطابق به احکام
قانون به خارج افغانستان سفر نمايد وبه آن عودت کند.
دولت از حقوق اتباع افغانستان
در خارج از کشور حمايت مي نمايد.
ماده چهلم
ملکيت از تعرض مصون است .
هيچ شخص از کسب ملکيت و تصرف در آن منع نمي شود، مگر در
حدود احکام قانون .
ملکيت هيچ شخص ، بدون حکم قانون و فيصله محکمه با
صلاحيت مصادره نمي شود.
استملاک ملکيت شخص ، تنها به مقصد تامين منافع عامه ،
در بدل تعويض قبلي و عادلانه ،
به موجب قانون مجاز مي باشد.
تفتيش و اعلان دارايي شخص ، تنها به حکم
قانون صورت مي گيرد.
ماده چهل و يکم
اشخاص خارجي در افغانستان حق ملکيت
اموال عقارى را ندارند.
اجاره عقار به منظور سرمايه گذارى ، مطابق به احکام قانون مجاز مي باشد.
فروش عقار به نمايندگي هاى سياسي دول خارجي و به موسسات بين المللي که افغانستان
عضو آن باشد، مطابق به احکام قانون ، مجاز مي باشد.
ماده چهل و دوم
هر افغان مکلف است مطابق به احکام قانون به دولت ماليه و محصول تاديه کند.
هيچ نوع ماليه و محصول، بدون حکم قانون ،
وضع نمي شود.
اندازه ماليه و محصول و طرز تاديه آن ،بارعايت عدالت اجتماعي ،توسط قانون تعيين مي
گردد.
اين حکم در مورد اشخاص و موسسات
خارجي نيز تطبيق مي شود.
هر نوع ماليه ، محصول و عوايد تاديه شده ، به حساب واحد دولتي تحويل داده مي شود.
ماده چهل و سوم
تعليم حق تمام اتباع افغانستان
است که تا درجه ليسانس در موسسات تعليمي دولتي
به صورت رايگان از طرف دولت تامين مي شود.
دولت مکلف است به منظور تعميم متوازن معارف در تمام افغانستان ، تامين
تعليمات متوسطه اجبارى ، پروگرام موثر طرح و تطبيق نمايدو زمينه
تدريس زبانهاى مادرى را در مناطقي که به آنها تکلم مي کنند، فراهم کند.
ماده چهل و چهارم
دولت مکلف است به منظور ايجاد توازن و انکشاف تعليم براى زنان ، بهبود تعليم کوچيان و امحاى بي
سوادى در کشور، پروگرامهاى موثر طرح و تطبيق نمايد.
ماده چهل و پنجم
دولت نصاب واحد تعليمي را، بر مبناى احکام دين مقدس اسلام و فرهنگ ملي و مطابق با اصول علمي
، طرح و تطبيق مي کند و نصاب مضامين ديني مکاتب را، بر مبناى مذاهب اسلامي موجود در افغانستان ، تدوين مي نمايد.
ماده چهل و ششم
تاسيس و اداره موسسات
تعليمات عالي ، عمومي و اختصاصي وظيفه دولت است .
اتباع افغانستان مي توانند به
اجازه دولت به تاسيس موسسات تعليمات عالي ،عمومي ، اختصاصي و سوادآموزى اقدام نمايند.
دولت مي تواند تاسيس موسسات تعليمات عالي ، عمومي و اختصاصي را به اشخاص خارجي نيز
مطابق به احکام قانون اجازه دهد.
شرايط شمول در موسسات
تعليمات عالي دولتي و ساير امور مربوط به آن ،توسط قانون تنظيم مي گردد.
ماده چهل و هفتم
دولت براى پيشرفت علم ، فرهنگ ، ادب و هنر پروگرامهاى موثر طرح مي نمايد.
دولت حقوق مولف ، مخترع و کاشف را تضمين مي نمايد و تحقيقات علمي را درتمام عرصه ها تشويق و حمايت مي کند و استفاده
موثر از نتايج آن را، مطابق به احکام قانون ، تعميم مي بخشد.
ماده چهل و هشتم
کار حق هر
افغان است
.
تعيين ساعات کار، رخصتي با مزد، حقوق کار و کارگر و ساير امور مربوط به آن توسط قانون تنظيم مي گردد.
انتخاب شغل و حرفه ، در حدود احکام
قانون ، آزاد مي باشد.
ماده چهل و نهم
تحميل کار اجبارى ممنوع است .
سهم گيرى فعال در حالت جنگ ، آفات و ساير حالاتي که
حيات وآسايش عامه را
تهديد کند، از وجايب ملي هر افغان مي باشد.
تحميل کار بر اطفال جواز
ندارد.
ماده پنجاهم
دولت مکلف است ،به منظور ايجاد
اداره سالم و تحقق اصلاحات در سيستم ادارى کشور
تدابير لازم اتخاذ نمايد.
اداره اجراآت خود را با بيطرفي
کامل و مطابق به احکام قانون عملي مي سازد.
اتباع افغانستان حق
دسترسي به اطلاعات از ادارات دولتي را در حدوداحکام قانون دارا مي باشند. اين حق جز
صدمه به حقوق ديگران و امنيت عامه حدودى ندارد.
اتباع افغانستان بر اساس
اهليت و بدون هيچ گونه تبعيض و به موجب احکام قانون به خدمت دولت پذيرفته مي شوند.
ماده پنجاه و يکم
هر شخص که از اداره بدون موجب متضرر شود،
مستحق جبران خساره مي باشد و مي تواند براى حصول آن در محکمه دعوا اقامه کند.
به استثناى حالاتي که در قانون تصريح گرديده است ، دولت
نمي تواند بدون حکم محکمه با
صلاحيت به تحصيل حقوق خود اقدام کند.
ماده پنجاه و دوم
دولت وسايل وقايه و علاج امراض و تسهيلات صحي رايگان را
براى همه اتباع مطابق به احکام قانون تامين مي نمايد.
دولت تاسيس و
توسعه خدمات طبي و مراکز صحي خصوصي را مطابق به احکام قانون تشويق
و
حمايت مي کند.
دولت به منظور تقويت تربيت بدني سالم و انکشاف ورزشهاى
ملي و محلي تدابير لازم
اتخاذ مي نمايد.
ماده پنجاه و سوم
دولت به منظور تنظيم خدمات
طبي و مساعدت مالي براى بازماندگان شهدا و مفقودين و براى بازتواني معلولين و معيوبين و سهم گيرى فعال آنان در جامعه ، مطابق به احکام قانون ، تدابير لازم
اتخاذ مي نمايد.
دولت حقوق متقاعدين را تضمين نموده ، براى کهنسالان ، زنان بي سرپرست ، معيوبين و معلولين و ايتام بي بضاعت مطابق به احکام قانون کمک لازم به عمل
مي آورد.
ماده پنجاه و چهارم
خانواده رکن اساسي
جامعه را تشکيل مي دهد و مورد حمايت دولت قرار دارد.
دولت به منظور تامين سلامت
جسمي و روحي خانواده بالاخص طفل و مادر، تربيت اطفال و براى
از بين بردن رسوم مغاير با احکام دين مقدس
اسلام ، تدابير لازم اتخاذ مي کند.
ماده پنجاه و پنجم
دفاع از وطن وجيبه تمام اتباع افغانستان است .
شرايط اجراى دوره مکلفيت
عسکرى توسط قانون تنظيم مي گردد.
ماده پنجاه و ششم
پيروى از احکام قانون اساسي ، اطاعت از قوانين و رعايت
نظم و امن عامه وجيبه تمام مردم افغانستان است .
بي خبرى از احکام قانون عذر دانسته نمي شود.
ماده پنجاه و هفتم
دولت حقوق و آزاديهاى اتباع خارجي را در افغانستان ، طبق قانون تضمين مي کند. اين اشخاص در حدود قواعد حقوق بين المللي به رعايت قوانين دولت افغانستان مکلف مي باشند.
|