---

عبدالولي منگل

کابل کې څه تيريږي

دا څلوريزې ما کابل ته په رسدو سره سم د اوښکو په رنګ وليکلې:

کابله هومره ستا د مينې دديدن تږی وم

لکه شهيد په سره کفن د زنکدن تږی وم

د بيديا بوټي چا ليدلي چې له تندې مرينه

په هغه شان زه د خپل کور او د وطن تږی وم

کابله زما دا يو سلام ومنه

د مسافر آشنا پيغام ومنه

درته راغلی يم ګيلې ګيلې زړه

زما د تړمو اوښکو جام ومنه

                      کله چې زه د کابل په هوايي  ډګرکې له الوتکې ښکته شوم نو يو څه چې لومړی زما په سترګو شول ، هغه د احمدشاه مسعود غټ غټ عکسونه و. دا عکسونه په کابل کې هرې خواته په سترګو کيږي. په هره ټکسي ، هر موټر ،هر دوکان او هره دولتي ودانۍ دا ډول عکسونه ښخ دي. په کابل کې ډېرې کوڅې  شته چې د مسعود په نوم نومول شوې دي .د بېلګې په توګه يوې  جادې ته اوس د(( ستر مسعود)) نوم ورکړ شوی دی.ډېر خلک دا عکسونه ددې لپاره په خپلو دوکانونو او موټرو سرېښ کوي چې د امنيتي او پوليسي چارواکو له خوا د ګرځېدو اسانتياوې ورته برابرېشي او ونه زورول شي.

 کابل اوس په يوه ګڼ تجارتي ښار تبديل شوی دی.په سلګونه بهرني تجاران اوس په کابل کې کار کوي او دا اوس هغه بازار دی چې پکې ددنيا په ملياردونه ډالره ښکته پورته کيږي.

د نوې سرمايه داري ټولنې د آزاد بازار او د ثروت د لاس ته راوړنې خونړۍ جګړه په ټول قووت اوشدت سره روانه ده،چې ځينې پکې د مليونونو خاوندان کيږي او ځينې پکې شرمونکې  او زړه پريکونکې بې وزلۍ او غريبۍ ته  ټېل وهل کيږي.

داسې ښکاري ، هغه روپۍ چې د غربي نړۍ او امريکا او نورو هېوادونو له خوا ، افغانستان ته د امنيت د ټينګولو او بيا جوړونې لپار ورکول کيږي،د زورورو قوماندانانو يا خېټورو سوداګرانو جېبونو ته لوېدلې وي.

کابل اوس خپل زخمونه جوړوي.

د جګړې څخه ورپاتې ويجاړۍ او ورانۍ اوس نه په سترګو کيږي.ټولې شخصي ودانۍ  جوړې شوې او يا د جوړولو په حال کې دي.ځمکه او خاوره په کابل کې اوس سره زر ګرځېدلې ده چې د ډکو جيبونو له خوا په  جريبونو اخېستل کيږي، او بيا وروسته په تور بازار کې  په لوړه بيه خرڅيږي.

خو!ددولت په کچه اقتصاد او د بيا جوړونې او رغونې کار ونو کې خوځيدل نشته. د افغانستان خلک هغه وعدې چې د غربي نړۍ له طرفه ورکړې شوې وې سخت مايوسه کړي دي. ټولې دولتي ودانۍ ، روغتونونه ، سړکونه ،ړنګ او ويجاړ پاتې دي.عادي تيلفوني سيستم لا نه دی سم شوی،اوبه او برېښنا په سيستماتيک ډول کار نه کوي، ترأفيکي قوانين نشته او نه رعايت کيږي او حتی داسې احساس کيږي چې څوک پرې خبر هم نه دي.

بډې ، رشوت او فساد وروستۍ پولې ته رسيدلی دی.د کابل په ښاروالۍ او ستره محکمه او د بېلا بېلو وزارتونو په دروازو کې په جوته او په رڼا ورځ رشوت اخيستونکي  کمېشن کاران او ميانجي ګاران ولاړ وي او په اداري او کاري اړونده دفترونو کې د کار او عرضو د اسانه کولو او خلاصولو په بدل کې بډې اخلي.

کابل اوس يوه کتوري پلازمېنه ده. په لسګونه اخبارونه، ورځپاڼې، مياشتنۍ مجالې او اونيزې اوس په کابل کې چاپيږي.چې دا دخلکو افکار راويښوي او په هېواد او نړۍ کې د علمي، تخنيکي، سياسي اوکلتوري نوښتونواو پېښو نه خلک خبروي، تياتر او سينماګانې په فعاليت بوخت دي، راډيو تلويزيون هم مختلف تفريحي پروګرامونه ، لکه  موسيقي، داخلي او خارجي فلمونه  او سيريالونه چې ډېره برخه دا سيريالونه او فلمونه د روسيې  او هند د هېوادونو دي، خپروي .

آزادي او دموکراسي

 په رښتيا هم په نسبي ډول  د کابل خلک د آزادۍ احساس کوي، خو داجوته ده چې دا د ايساف او امريکايانود سيورې  برکت  دی.

په لسګونه سياسي کړۍ، سازمانونه د سياست په ډګر کې راڅرګنديږي، چې ډېرکي يې د دموکراسۍ ، ولسواکۍ او د يوې  عادلانه او سوکاله مدني ټولنې شعارونه ورکوي.خو د يادولو وړ ده چې تر اوسه پورې هېڅ داسې سياسي او مترقي سازمان نه دی راغوړېدلی ، چې د موجودو بنسټپالو تنظيمونو تر منځ بديل او الترناتيف شي.

هرې سياسي کړۍ په ځان پسې يو تعداد او يوه غوټه خلک کش کړي دي، چې دې کار د يوې ګډې دموکراسي پلوه او د روښاندويانو د يوه سراسري غورځنګ او جبهې د راټوليدو په لار کې لوی خنډ ايجاد کړی دی.  

 امنيت:

د هېواد د نورو برخو او ولايتونو په پرتله په کابل کې امنيتي حالت ښه دی.خو دا امنيت ډاډمن امنيت نه دی ، او داسې ښکاري چې د ډاډمنې او دايمي سولې او ثبات لپاره ډېر وخت ته اړتيا ده .اصلي ستونځه داده چې  افغانستان تر اوسه پورې دفاعي او امنيتي ځواک نه لري. د ملي اردو او پوليسو د جوړولو کاراو پرېکړې  په عمل کې نه ترسره کيږي.

 د کابل د امنيت ټولې  چارې د فاهيم د طرفدارو  ځواکونو په لاس کې