ایران، غزه... اختلاف راهبردی میان ترامپ و نتانیاهو
از چند ماه قبل تنش های بین بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و رئیس جمهور آمریکا در ارتباط با ایران و همچنین غزه محسوس بوده است. هرچند این تنش ها اتحاد راهبردی دو کشور را به خطر نمی اندازد، با وجود این تا حدودی نفی فزایندهی سیاست های تل آویو توسط بخشی از افکار عمومی ایالات متحده را آشکار می کند.
سیلون سیپل > 18 اوت 2026
« دونالد »( ترامپ) و « بی بی» (لقب دوستانه ای که به بنیامین نتانیاهو داده شده) ۲۸ ژوئیه برای هشتمین بار از زمان بازگشت رئیس جمهور آمریکا به کاخ سفید، با یکدیگر دیدار کردند. مشخص بود که ترامپ طی این دیدار حال و هوای خوبی نداشت. سخنگوی کاخ سفید به طور رسمی اعلام کرد که این دیدار « مثبت و سازنده » بوده است. ترجمه به زبان غیر دیپلماتیک : این دیدار نسبتآ بد برگزار شد. نخست وزیر اسرائیل به نوبه ی خود آن را « نشانه ی همکاری کامل و حمایت متقابل » دو کشور دانست ( ۱). در واقع، این دیدار برای نتانیاهو چندان خوشایند نبود.
اما او باید انتظار چنین نتیجه ای را می داشت. ترامپ درست قبل از این ملاقات در مصاحبه با فوکس نیوز، دیدگاهش را نسبت شریک و هم پیمانش ابراز داشته بود. در حالی که نتانیاهو در حال تبلیغ برای ادعای خود در ارتباط با کشف یک سایت [هسته ای] جدید ایرانی در کوه معروف به پیک آکس ( کوه کلنگ گزلا واقع در استان اصفهان، در نزدیکی تاسیسات هسته ای نطنز م) بود، ترامپ دوباره در فاکس نیوز، صبح روز ۲۸ ژوئیه این کشف مورد ادعا را کم اهمیت اعلام کرد و گفت « من نیازی ندارم که بی بی در این مورد به من چیزی بگوید». به عبارت دیگر : من تصمیم می گیرم که چه جیزی مهم است یا نه. وی به خصوص روز قبل از آن گفته بود : « اختلاف کمی بین ما وجود دارد اما ما با هم بسیار نزدیک هستیم (....) صادقانه بگویم، ما با بسیاری از کشور هایی که بدون ما زنده نمی مانند خیلی مهربان هستیم. آیا می دانید چه کسی بدون ما زنده نمی ماند ؟ اسرائیل » (۲). جایی برای تعجب نمی ماند که پس از این دیدار روزنامه ی معتبر اسرائیلی هاآرتص تیتری با این عنوان منتشر کند : « رنجش ترامپ، نا امیدی نتانیاهو. لبخند های کاخ سفید اختلافات فزاینده را پنهان می کند .»
یک مقام اسرائیلی روز بعد از این ملاقات، شرح مفصلی از« سه گزینه ای» که ترامپ به آنها ارائه داده بود را در اختیار روزنامه آنلاین آمریکایی آکسیوس قرار داد :
– ۱–
رسیدن به یک توافق با ایران،
چیزی که نتانیاهو تردید خود را نسبت به آن ابراز داشت.
– ۲
– ادامه ی محاصره ی دریایی [
ایران] همزمان با تشدید فشار های اقتصادی بر ایرانی ها.
– ۳
– از سرگیری خصومت ها، با
تشدید حملات نظامی (۰۰۰۰)
مقام اسرائیلی اظهار داشت که ترامپ نگرانی خود از تآثیر جنگ بر بازار انرژی و اقتصاد جهانی را ابراز کرده است (۳).
طی این دیدار چندین موضوع دیگر، به ویژه کاهش قابل توجه کمک های نظامی ایالات متحده به اسرائیل در ده سال پیش رو نیز مورد بحث قرا گرفته بود. نتانیاهو به « مسئولین بخش دفاعی دستور داده است که روی ساخت یک هواپیمای جنگنده مدرن کار کنند، تا در صورت عدم تحویل هواپیماهای F-35 و سایر هواپیما های پیشرفته توسط آمریکایی ها، ارتش اسرائیل همچنان قوی باقی بماند. به طور خلاصه، روایت اسرائیل از این ملاقات این است : هیچ چیز جدیدی نیست، و همه چیز خوب است.
با وجود این، در هفته های اخیر، بسیاری از تحلیل گران بین المللی معتقد بودند که به زودی شاهد تشدید بی سابقه جنگ در خاور میانه خواهیم بود. بسیاری از مقام های اسرائیلی« عملیات نظامی گسترده آمریکایی علیه ایران طی آخر هفته [ ۲۶ و ۲۷ ژوئیه] که احتمالآ اسرائیل نیز در آن شرکت خواهد کرد، را پیش بینی می کردند» (۴). ترامپ در ۲۳ ژوئیه اعلام کرده بود که تصمیم گرفته است « حمله ای بزرگ و بی سابقه، بزرگ تر از همیشه » را بر علیه ایران و زیر ساخت های آن کشور انجام دهد. فردای آن روز، ۱۸۰ درجه تغییر موضع داد، و اعلام کرد که هرگونه حمله علیه ایران را به تعویق می اندازد. دلیل این تغییر موضع : او « فکر نمی کرده که موقعیت برای این کار مناسب باشد».
کسی چه می داند! در ایالات متحده برخی از تحلیل گران خاطر نشان کردند که ترامپ در واقع ممکن است به درخواست ژنرال هایش که نسبت به کمبود فزاینده رهگیرهای موشکی به وی هشدار داده بودند، حمله به ایران را به حالت تعلیق در آورده باشد. درست یا غلط، عدم از سرگیری خصومت ها هیچ ارتباطی با بازگشت مورد ادعای دیپلماسی نداشت. بلکه صرفآ به تقویت قابلیت های نظامی مربوط می شد. تحلیل های دیگری در ایالات متحده برای توضیح تغییر موضع ترامپ رواج یافت : مخالفت تقریبآ همه کشور های عربی خلیج فارس با تشدید دوباره موقعیت جنگی از اهمیت بالایی برخوردار بود. عربستان سعودی، که بار دیگر مورد حمله حوثیهای یمن قرار گرفنه بود، برای جلوگیری از تشدید خصومت سرسختانه دخالت کرد.
ترامپ که در آن زمان روحیهای ستیزه جویانه داشت، روز قبل از تغییر موضع خود، در سایت اکسیوس همچنین گفته بود، اگر ایالات متحده حمله ای علیه ایران انجام دهد « اگر از آنها بخواهیم، اسرائیل ظرف دو دقیقه به ما ملحق خواهد شد»....به بیان دیگر ترامپ به نتانیاهو یادآوری می کرد که دست نشانده او به شمار می رود. اما نتانیاهو به شیوه ای آشتی جویانه به سرعت به وی پاسخ داد. نخست وزیر اسرائیل در مصاحبه ای با فاکس نیوز، در ۲۶ ژوئیه چیزی که همواره آرزوی او بوده، یعنی تغییر رژیم در ایران، اما ترامپ به صراحت آن را کنار گذاشته است را تکرار کرد: « بی بی» در پاسخ به دوستش « ترامپ» می گوید « جنگ علیه ایران زمانی پایان می گیرد ، که رژیم این کشور سقوط کند، یا تا حدی ضعیف شود که قبول کند به برنامه ی هسته ای خود، با یا بدون توافق، خاتمه دهد » (۵). مفهوم این پیام آشکار بود : « جنگ زمانی که شما می خواهید خاتمه نمی یابد، بلکه زمانی تمام می شود ، که ما به خواسته هایمان رسیده باشیم» . علاوه بر این، برای روشن تر شدن موضوع، نتانیاهو در شبکه تلویزیونی آمریکایی اشاره کرد که اگر ایران حمله بزرگی را به اسرائیل انجام دهد، کشورش شدیدآ پاسخ خواهد داد، « حتی اگر ایالات متحده حملات خود را از سر نگیرد » . خلاصه این که، ما از شما اجازه نخواهیم گرفت.
دونالد ترامپ پیش از این نیز چندین درگیری با بنیامین نتانیاهو داشته است، بدون این که هرگز منجر به از هم پاشیدن اتحادشان شود. در حال حاضر نتانیاهو قصد دارد موضوع تصمیم در مورد آینده ی ایران را در اولویت قرار دهد. این سرسختی از حمایت گسترده ای در میان افکار عمومی در اسرائیل برخوردار است. برعکس در ایالات متحده ماه هاست که نظر سنجی ها نشان می دهد که اکثریت مردم با درگیر شدن ایالات متحده در جنگ با ایران مخالفند. خبرگزاری رویترز در ۲۷ ژوئیه گزارش داد که تنها یک سوم آمریکایی ها طرفدار ادامه این جنگ هستند. پنج روز قبل از آن نظر سنجی انجام شده توسط پولیتیکو، کاهش ۱۳ در صدی « طرفداران جنگ » طی دو ماه را نشان می داد. در جنبش ماگا MAGA ( آمریکا را دوباره بزرگ کنیم)، مخالفت با این جنگ ( با تفاوت اندک) از اکثریت برخوردار شده است. و در نهایت، ۴۹ در صد آمریکایی ها از دستگیری نتانیاهو در صورت ورود وی به ایالات متحده، همان طور که زهران ممدانی شهر دار نیویورک درخواست کرده است، حمایت می کنند(۶).
برعکس، نظر سنجی ها در اسرائیل نشان می دهد که اکثریت قریب به اتفاق یهودیان، نتانیاهو را نه به دلیل راه اندازی جنگ، بلکه به دلیل سوء مدیریت این جنگ و مهم تر آز همه شکست در آن مورد سرزنش قرار می دهند.
در ۲۱ ژوئن، مطالعه ای که توسط انستیتوی آگام(Agam) وابسته به دانشگاه عبری بیت المقدس، با شرکت ۳۶۴۴ نفر انجام شد، نشان داد که ۹۲ در صد از شرکت کنندگان در این مطالعه، ایرانی ها را پیروز این جنگ می دانستند، چیزی که با توجه به شرایط فعلی از نظر سیاسی درست است، هر چند که ایرانی ها قربانیان اصلی این جنگ بوده اند. اما همزمان ۶۳ در صد از آنها با پروتکل [ ۱۴ ماده ای] که پیش از آن توسط ترامپ [ و پزشکیان، رئیس جمهور ایران ] به طور مجازی امضا شده بود ، و توقف خصومت ها را تصریح می کرد، مخالف بودند. به طور خلاصه، برخی خواستار پایان جنگ هستند، در حالی که برخی دیگر می خواهند جنگ تا تسلیم کامل تهران ادامه یابد. این مطالعه همچنین از دست دادن اعتماد رآی دهندگان به نتانیاهو، حتی در میان هواداران او را بازتاب می دهد: « رای دهندگان جناح راست، پایگاه انتخاباتی اصلی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، بیشترین انتقاد را نسبت به وی ابراز می دارند. ۹۳ در صد آنها معتقدند که ایران در این رویارویی پیروز شده است (۷).»
شرایط دشوار داخلی، مشکلی است که نتانیاهو و ترامپ اغلب با آن مواجه بوده انده. اما هر دو در پایان ماه اکتبر و ماه نوامبر امسال با حکم صندوق های رآی روبرو خواهند شد. خطرات برای هر دو یکسان نیست. انتخابات پارلمانی، رآی گیری اصلی در اسرائیل است، در حالی که انتخابات میان دوره ای در ایالات متحده بازتاب یک روند است، اما به ندرت به نقطه عطف عمده ای منتهی می شود. اگر نتانیاهو در انتخابات شکست بخورد، مجبور به کناره گیری از قدرت خواهد بود، مگر این که بخواهد به بحران داخلی بی سابقه ای در اسرائیل دامن زند. ترامپ مانند بسیاری از پیشینیان خود، در صورت شکست در انتخابات کنگره، می تواند همچنان به مسیر خود ادامه دهد. اگر وی تنها اکثریت مجلس نمایندگان را از دست بدهد، بیشتر امتیازات یک رئیس جمهور را حفظ خواهد کرد. اما اگر دموکرات ها کنترل مجلس سنا را نیز به دست آورند، - چیزی که بعید به نظر می رسد – ترامپ با خطر گرفتاری های بسیاری روبرو خواهد شد.
در چنین وضعیتی، که یکی از آنها مایل به خاتمه دادن جنگ ، بدون تحمل آسیب های سیاسی چشمگیر است ، چیزی که به او اجازه می دهد بر خلاف تمام شواهد ادعا کند که پیروز شده است، آیا می تواند با ادعای « پیروزی های کامل» که دیگری به مردم خود وعده داده، و قصد دارد همچنان به آن ادامه دهد، همسویی داشته باشد؟ پیروزی علیه فلسطینی ها، ایرانی ها، لبنانی ها، سوریه ای ها، حوثی ها، و دیگرانی در انتظار .... ؟ جنگ و همچنان جنگ، راه کار پیروزی در فردای هفتم اکتبر ۲۰۲۳. این انتخاب به مثابه سپری برای رهبران اسرائیل و به ویژه نتانیاهو به منظور راضی کردن افکار عمومی در اسرائیل، به کار گرفته شده است.
شکاف بین ترامپ و نتانیاهو غیر قابل عبور نیست، چون هر کدام به دیگری نیاز دارند. مقدار این نیاز بر حسب موقعیت ها ممکن است کم یا زیاد باشد. اما این شکاف بین مردم ایالت متحده و اسرائیل هر روز عمیق تر می شود. از دیدگاه اسرائیلی ها، چشم انداز پیچیده به نظر می رسند. آموس هارِل متخصص مسائل امنیتی و نظامی در روزنامه هاآرتص ، در ارتباط با تمایل نتانیاهو به از سرگیری جنگ می گوید: « در صورتی که جنگ با ایران از سر گرفته شود، نتانیاهو قصد دارد انتخابات داخلی حزب لیکود [ حزب خود نتانیاهو که در حال حاضر از اکثریت در پارلمان بر خور دار است] را لغو کند. تا خود را از سر در گمی تهیه فهرستی از نامزد های نه چندان مطلوب راحت کند » (۸). شاید این امر مقدمه ی تلاش برای به تآخیر انداختن تاریخ انتخابات مجلس از سوی کسی باشد که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ با هر گونه رآی گیری در زمان جنگ مخالفت کرده است.
نتانیاهو می داند که قریب به اتفاق افکار عمومی یهودیان اسرائیل از تمایل وی به دوباره مطرح کردن مسآله هسته ای ایران حمایت می کنند. او همچنین از تردید های ترامپ و مخالفت کشور های حوزه ی خلیج فارس - حتی امارات متحده عربی، که نزدیک ترین کشور به اسرائیل محسوب می شود- با یک جنگ جدید علیه ایران، مطلع است. وی می داند حتی اگر حمله ی شدید تری در تنگه ی هرمز، به بسته شدن کامل آن منجر شود، گازی که اسرائیل در دریای مدیترانه استخراج می کند، ۵۸ در صد از نیاز های کشورش به انرژی را تآمین خواهد کرد.
چیزی که بر عکس نتانیاهو را نگران می کند، توافق توسعه هسته ای غیر نظامی است که بین واشنگتن و ریاض در ۲۲ ژوئیه امضا شد. اسرائیل هرگز با چنین توافقی، حد اقل به این شکل موافق نبوده است. اسرائیل همواره توافق در مورد « عادی سازی » روابط اسرائیل و عربستان را به عنوان پیش شرطی برای مجاز دانستن عربستان به کمترین فعالیت هسته ای ، تعیین کرده بود. اما عربستان سعودی این توافق را بدون آن که اسرائیل بتواند دخالتی داشته باشد، با ایالات متحده آمریکا امضا کرده است. آموس هارِل می نویسد : « MBS [ محمد بن سلمان شاهزاده عربستان که این کشور را اداره می کند]، به هیچ گونه چشم اندازی برای عادی سازی روابط کشور خود ( با اسرائیل) اهمیت نداده است (....) امضای این توافق نشان می دهد که تآثیر پذیری ترامپ از نتانیاهو کاهش یافته است »(۹). یک روز پس از آن، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که این توافق، پیوستن ریاض به توافق های ابراهیم را شامل می شود. اما واضح است که عربستان چنین آمادگی ندارد.
به طور خلاصه، اگر چه اتحاد اسرائیل و ایالات متحد همچنان پایدار باقی مانده است، مسائل مورد اختلاف رو به افزایش است. بحران مورد انتظار بعدی : ترامپ تصمیم دارد هواپیماهای جنگنده F35 را به ترکیه بفروشد، چیزی که ایالات متحده از سال ۲۰۱۹ مخالف فروش آنها به اسرائیل بوده است. این موضوع مورد مخالفت شدید اسرائیل قرار گرفته است. ترامپ در هواپیمای اختصاصی نیروی هوایی آمریکا هنگام سفر به ترکیه در پاسخ به خبرنگاران ترکیه ای اظهار داشت : « کسی نمی تواند به من بگوید چه چیزی را می توانم بفروشم » (۱۰). یا احتمالآ به چه کسی.
در ارتباط با غزه، دونالد ترامپ پس از آن که به اسرائیل اجازه داد تا با آواره کردن مردم غزه ، تصرف سرزمین های بیشتر و کشتن [ دهها ] هزار نفر، همه الزامات « طرح صلح» خود را که در سپتامبر ۲۰۲۵ مطرح کرده بود، بی اثر کند، در ۳۱ ژوئیه، از ادامه پی گیری آن خبر داد. چیز جدیدی در این مورد وجود ندارد، اما لحن و محتوای آن برای اسرائیل غیر قابل قبول است. این سند، فرایندی را پیش بینی می کند که « خروج کامل اسرائیل از نوار غزه را ضمانت می کند »، و « راهکار سیاسی معتبری را دنبال می کند، که به خود مختاری و ایجاد یک کشور فلسطین ختم می شود » (۱۱) . این طرح نکات دیگری را نیز در بر می گیرد، به ویژه خلع سلاح حماس، که طبق گزارش ها، این تشکیلات با ان موافقت کرده است. اما برای قریب به اتفاق جناح های سیاسی اسرائیل و همچنین افکار عمومی این کشور، دو کلمه « دولت » و « خودمختاری» غیر قابل قبول است. « نه به یک دولت فلسطینی » محور مباحث عمومی [در اسرائیل] را بازتاب می دهد. می توانیم فکر کنیم، که این طرح جدید موفق تر از طرح های قبلی پیشنهاد شده توسط ترامپ نخواهد بود – شمار کشته شدگان در غزه در ماه اوت ۲۰۲۶، به بالا ترین حد خود رسید ( بیش از ۱۵۰ کشته) و اسرائیلی ها انزوای شدیدی را احساس می کنند. ترامپ توضیح داده که اگر اسرائیل مانع اجرای این طرح شود، « بسیار نا امید» خواهد شد.
پی نوشت ها :
۱ – Katya Rogers, « Behind closed doors, Trump huddles with Netanyahu and Zelensky “ , The New York Times, 28 juillet 2026.
۲ – Associated Press & Al Jazeera « Trump expresses his frustration with Netanyahu before the white Housse meeting “, 28 juillet 2026.
۳ – Barak Ravid, « Inside Bibi’s pivotal white house meeting with Trump “, Axios, 29 juillet 2026.
۴ – Jonathan Lis, « Israel braced for major attack in Iran as Trump signal more time for talks “ ‘ Haaretz 25 juillet 2026.
۵ – Aaron Glick , « Iran war will end when regime fall’s or ends its nuclear program “, Jerusalem Post, 26 juillet 2026.
۶ – « Americans would back US arresting Netanyahu, poll shows, echoing Mandani “, USA Today, 29 juillet 2026.
۷ – Megan Messerly , « A politically impossible situation,: New poll shows Trump voters losing patience with Iran war “, Politiico. 22 juillet 2026.
۸ – Amos Harel, « Isreel’s security officials warn Netanyahu’s political interests could reginite Iran war “. Haaretz, 24 juillet 2026.
۹ – Amos Harel قبلآ ذکر شده.
۱۰ – ترامپ مخالفت نتانیاهو با فروش احتمالی هواپیماهای جنگنده F 35 به ترکیه را نادیده می گیرد. Bosphorama , 28 juillet 2026
۱۱ – « متن کامل توافق، خلع سلاح حماس و خروج نیروهای نظامی اسرائیل از نوار غزه را در بر می گیرد » Times of Israël, 31 juillet 2026.